DVD: Kingdom of Heaven director’s cut

Kingdom of Heaven is een film die in 2005 in de bioscoop verscheen, en toen op gemengde kritieken werd onthaald. Het betrof een zoveelste epische vecht- en zwaardenfilm, waarbij er blijkbaar niet zoveel aan karakterontwikkeling werd gedaan, en de nadruk lag op grootse scènes met vechtende legers en spectaculaire belegeringen, een soort film dat na het succes van de drie Lord of the Rings-films een hausse doormaakt(e), getuige ook Alexander of Troy. Dat LotR heel wat meer was dan enkel spectaculaire actie werd voor het gemak even over het hoofd gezien.

Nu blijkt dat Kingdom of Heaven the odd one out is in dat rijtje. Het doel van regisseur Ridley Scott (Gladiator, Alien, Blade Runner, Hannibal,…) was namelijk niet de zoveelste in de rij zijn (gezien ’s mans staat van dienst zou me dat ook verwonderen), maar een epische film maken in een haast teloor gegane traditie van filmklassiekers zoals Ben Hur of Spartacus. Alleen vond de studio (20th Century Fox) deze versie uiteindelijk een uur te lang, en gaf Scott zijn geldschieters wat ze wilden: een kortere spektakelfilm, die toch nog afklokte op 139 minuten. In ruil daarvoor mocht hij onmiddellijk verder werken aan deze director’s cut, die gelukkig heel wat meer is dan hier en daar een gesneuvelde scène opnieuw in de film monteren. In totaal duurt deze versie van de film 46 minuten langer, en zo verveelt Kingdom of Heaven geen seconde, integendeel, dit is één van de sterkste films die ik de afgelopen jaren zag.

In deze director’s cut komt het hoofdpersonage Balian (Orlando Bloom, de Elf uit Lord of the Rings, en ook bekend van zijn rol als Will Turner in de Pirates of the Caribbean films) veel beter tot zijn recht, en is ook de subplot rond het zoontje van Sibylla (Eva Green) weer in de film opgenomen. Het verhaal speelt zich af op het einde van de 12de eeuw, wanneer Balian zijn vaderland Frankrijk ontvlucht na de dood van zijn vrouw, om samen met ridder Godfrey van Ibelin (Liam Neeson), die zijn vader blijkt te zijn, op kruistocht te gaan naar het koninkrijk Jeruzalem. In tegenstelling tot wat velen in Europa denken, leven Christenen, Joden en Moslims daar min of meer vreedzaam naast elkaar in een gewapende vrede die het resultaat is van de verstandhouding tussen de koning van Jeruzalem, de aan lepra lijdende Baldwin (Edward Norton) en de sultan van de Saracenen Saladin (de mij verder onbekende Syrische acteur Ghassan Massoud).

Uiteraard is deze politiek van verstandhouding een doorn in het oog van enkele meer fundamentalistische strekkingen, zoals die tot uiting komen in de figuren van Tempeliers-voorman Reynald de Chatillon (Brendan Gleeson) en de met de zuster van koning Baldwin getrouwde Guy de Lussignan (Marton Csokas). Voornaamste steun voor de koning is de hofmaarschalk Tiberias (Jeremy Irons). Onderweg naar Jeruzalem komt Balian reeds onaangenaam in contact met de Lussignan, en deze aversie wordt er niet beter op wanneer hij diens vrouw Sibylla leert kennen. Dat één en ander ontaardt in oorlog als de koning aan zijn ziekte bezwijkt, laat zich raden, en geeft aanleiding tot enkele spectaculair vormgegeven gevechten en veldslagen.

Toen bekend werd dat de director’s cut van de film op dvd zou verschijnen, nam ik me dan ook voor om de gewone filmrelease links te laten liggen, en me deze betere versie van de film aan te schaffen. Blijkbaar dachten nogal wat dvd-liefhebbers daar hetzelfde over, want naar verluidt verkocht de bioscoopversie van de film niet spectaculair goed, wat de plaatselijke uitgever deed besluiten om de director’s cut release helemaal te schrappen. Gelukkig heeft 20th Century Fox Australia de director’s cut wel uitgebracht, en via Ezy DVD is die zelfs vrij goedkoop te bestellen vanuit Australie.

Net zoals de extended editions van The Lord of the Rings, beslaat deze release vier schijfjes. De film zelf staat gespreid over de twee eerste dvd’s, wat gezien de lengte van de film een goeie keuze is die de beeldkwaliteit ten goede komt. In onvervalste epische stijl bezit de film een intermission en een entr’acte, meteen de logische plaats voor de schijfwissel. Dvd’s drie en vier zijn voorzien voor een uitgebreide documentaire in zes delen, gaande van de ontwikkeling van het concept, over preproductie, productie (opgesplitst in een Spaans en een Marokkaans gedeelte), post-productie en release. Ook dit doet allemaal heel erg aan die lange Lord of the Rings edities denken, maar dat is helemaal geen verwijt, integendeel: je krijgt een vrij volledig verhaal over de totstandkoming van de film tot en met het verschijnen ervan, de reacties die de film losweekte, en de motivatie voor het maken van deze director’s cut. Elk hoofdstuk van de documentaire heeft bovendien nog enkele bijlagen in de vorm van foto- of storyboard-galerijen, trailers, of kortere documentaires. Van deze laatste onthou ik vooral die documentaire waarin een drietal wetenschappers de film toetsen aan de historische kennis over de periode waarin de film zich afspeelt (een kleine 100 jaar nadat Godfried van Bouillon Jeruzalem veroverde op het Islam-rijk). Hieruit leren we vooral dat de makers hun huiswerk erg goed gemaakt hebben, en een vrij nauwkeurig beeld geven van de Middeleeuwen en de Kruistochten, al is het verhaal uiteraard grotendeels fictief, al is het gebouwd rond figuren die daadwerkelijk bestaan hebben.

Besluit: deze director’s cut was zijn aanschaf meer dan waard. Kingdom of Heaven, al speelt het zich een kleine 1000 jaar geleden af, geeft Ridley Scott’s commentaar op een aantal thema’s die in de internationale politiek al enkele jaren brandend actueel zijn, met name de verstandhouding van de Christelijke (westerse) wereld met de Islamwereld. Doodjammer dus dat de director’s cut niet gewoon verkrijgbaar is in ons deel van de wereld (al schijnt er wel een blue ray uitgave aan te komen).